बाँके । नेपाल–भारत सीमावर्ती नरैनापुर गाउँपालिका पछिल्लो समय लागुऔषध ओसारपसारको संवेदनशील ट्रान्जिट पोइन्टका रूपमा विकसित हुँदै गएको तथ्यहरू सार्वजनिक हुन थालेका छन् । स्थानीय स्रोत, कर्मचारी र सरोकारवालासँग गरिएको अनौपचारिक कुराकानीले स्वास्थ्य क्षेत्रभित्रै गम्भीर अनियमितता र असुरक्षाको अवस्था रहेको संकेत गरेको छ।
स्थानीय तहअन्तर्गत सञ्चालनमा रहेका केही स्वास्थ्य संस्थाहरूमा कार्यरत पुरुष स्वास्थ्यकर्मीहरू नियमित सेवा प्रवाहमा भन्दा बाह्य गतिविधिमा बढी संलग्न हुने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। स्रोतका अनुसार उनीहरू कार्यालय समय १० बजेदेखि ५ बजेसम्म समेत नियमित रूपमा उपस्थित नहुने, तर सीमावर्ती आवतजावतमा सक्रिय देखिने गरेका छन्।
अनुसन्धानका क्रममा प्राप्त जानकारीअनुसार सीमावर्ती खुला आवतजावत र कमजोर निगरानीको फाइदा उठाउँदै लागुऔषध ओसारपसार गर्ने समूहहरूले नरैनापुर क्षेत्रलाई ट्रान्जिटको रूपमा प्रयोग गर्ने गरेका छन्। यसमा केही कर्मचारीको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष संलग्नताको आशंका समेत गरिएको छ, यद्यपि यसबारे आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ ।
यसैबीच, महिला स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुरक्षासँग सम्बन्धित गम्भीर विषयहरू पनि बाहिरिएका छन्। पीडित पक्षका अनुसार लागुऔषध सेवन गरेका व्यक्तिहरूबाट कार्यस्थल र आवतजावतका क्रममा मानसिक दबाब, दुर्व्यवहार तथा यौन दुव्र्यवहारको प्रयास हुने गरेको छ। तर, घटनाहरू सार्वजनिक गर्न हिच्किचाहट, सामाजिक दबाब र जागिर गुम्ने डरका कारण धेरै घटना औपचारिक रूपमा दर्ता हुन सकेका छैनन्।
स्वास्थ्य संस्थाजस्तो संवेदनशील सेवा क्षेत्रमै यस्तो अवस्था देखिनु चिन्ताजनक भएको स्थानीय नागरिकहरू बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार सेवा प्रवाह प्रभावित हुनुका साथै कर्मचारीहरू त्रासमा काम गर्न बाध्य भएका छन्।
यता, सम्बन्धित निकायहरू भने यस विषयमा औपचारिक प्रतिक्रिया दिनबाट पन्छिँदै आएका छन्। स्वास्थ्य शाखा र स्थानीय प्रशासनबीच समन्वयको अभाव तथा सम्भावित राजनीतिक प्रभावका कारण समस्या समाधानमा ढिलाइ भइरहेको आरोप समेत लागेको छ।
विज्ञहरूका अनुसार सीमावर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा संयन्त्र सुदृढ नगरेसम्म र स्वास्थ्य संस्थाहरूमा कडाइका साथ अनुगमन नगरेसम्म यस्तो समस्या नियन्त्रणमा आउन कठिन देखिन्छ। उनीहरूले तत्काल छानबिन समिति गठन, कर्मचारीको उपस्थिति र गतिविधिमा निगरानी तथा महिला स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षाका लागि विशेष व्यवस्था गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
नरैनापुरमा देखिएको यो अवस्थाले केवल स्वास्थ्य क्षेत्र मात्र होइन, समग्र सामाजिक सुरक्षामै चुनौती थपेको भन्दै सरोकारवालाहरूले गम्भीर ध्यानाकर्षण गराएका छन्।
